Biografia


PrzyszedÅ‚ na Å›wiat w rodzinie zamożnego kupca sukiennika umbryjskiego Pietro Bernardone. Jego matka, Pika, pochodzÄ…ca z Pikardii, nadaÅ‚a mu na chrzcie imiÄ™ Jana (Chrzciciela lub Ewangelisty), które ojciec zmieniÅ‚ na Francesco, prawdopodobnie bÄ™dÄ…c pod ogromnym wpÅ‚ywem Francji, w której zawarÅ‚ korzystne umowy handlowe. ŹródÅ‚a podajÄ…, że Franciszek miaÅ‚ brata o imieniu AnioÅ‚. Pierwsze lata swego życia spÄ™dziÅ‚ w rodzinnym Asyżu. UczÄ™szczaÅ‚ do parafialnej szkoÅ‚y przy koÅ›ciele Å›w. Jerzego, gdzie otrzymaÅ‚ podstawowe wyksztaÅ‚cenie.

MajÄ…c 21 lat, wziÄ…Å‚ udziaÅ‚ w wojnie pomiÄ™dzy Asyżem a PerugiÄ…. Konflikt dotyczyÅ‚ wykupu ziemi komunalnej przez szlachtÄ™ asyskÄ…. Na przeÅ‚omie 1202 i 1203 roku zostaÅ‚ uwiÄ™ziony w Perugii. Uwolniony w 1204, ze wzglÄ™du na ciężkÄ… chorobÄ™, powróciÅ‚ do Asyżu. Rok 1205 jest poczÄ…tkiem powolnego procesu nawrócenia Franciszka. W czasie wyprawy wojennej do Apulii, w Spoleto miaÅ‚ wizjÄ™, która zadecydowaÅ‚a o kolejach jego życia. Ponownie wróciÅ‚ do Asyżu, gdzie hojnie obdarowaÅ‚ spotkanego po drodze trÄ™dowatego i daÅ‚ mu pocaÅ‚unek pokoju. W asyskim koÅ›ciele San Damiano jesieniÄ… tego samego roku usÅ‚yszaÅ‚ gÅ‚os Chrystusa przemawiajÄ…cego z ikony krzyża, który kazaÅ‚ mu iść i odbudować KoÅ›cióÅ‚. Wydarzenie to opisujÄ… biografowie franciszkaÅ„scy Tomasz z Celano i Bonawentura z Bagnoregio. W tym samym czasie Franciszek popadÅ‚ w konflikt z wÅ‚asnym ojcem, nieakceptujÄ…cym postawy syna. Franciszek wezwany do sÄ…du biskupiego w roku 1206 wyrzekÅ‚ siÄ™ swojej części majÄ…tku, rozpoczÄ…Å‚ życie pokuty, m.in. asystujÄ…c w leprozorium. W latach 1206-1208 odrestaurowaÅ‚ podasyskie kaplice: San Damiano, San Pietro oraz kaplicÄ™ Matki Bożej Anielskiej w Porcjunkuli pod Asyżem.

24 lutego 1208 roku Franciszek uderzony usÅ‚yszanymi w czasie mszy Å›w. sÅ‚owami dotyczÄ…cymi stylu życia apostolskiego, zdjÄ…Å‚ habit eremicki i zaczÄ…Å‚ nosić prostÄ… brÄ…zowÄ… tunikÄ™ – strój uważany w ówczesnej Umbrii za typowo plebejski. Z bosymi stopami zaczÄ…Å‚ wzywać ludzi do czynienia pokuty. 16 kwietnia 1208 roku przyÅ‚Ä…czyli siÄ™ do niego Bernard z Quintavalle i Piotr z Cattani. W kilka dni później do grupki pierwszych franciszkanów doÅ‚Ä…czyÅ‚ brat Idzi z Asyżu. Minoryci zaczÄ™li odbywać wyprawy misyjne (Marchia AnkoÅ„ska, Poggio Bustone, Rieti, Florencja).
Innocenty III zatwierdza regułę franciszkańską (fresk Giotta)
Innocenty III zatwierdza regułę franciszkańską (fresk Giotta)

Na wiosnÄ™ 1209 (w niektórych źródÅ‚ach 1210) Franciszek poprosiÅ‚ w Rzymie o zatwierdzenie napisanej przez siebie ReguÅ‚y. Innocenty III zatwierdziÅ‚ franciszkaÅ„ski sposób życia, polecajÄ…c braciom mniejszym gÅ‚oszenie nawrócenia i pokuty. WracajÄ…c z Rzymu, Franciszek z pierwszymi towarzyszami zatrzymaÅ‚ siÄ™ w Rivotorto, a nastÄ™pnie w Porcjunkuli pod Asyżem, która staÅ‚a siÄ™ kolebkÄ… franciszkanów. Tego samego roku Franciszek zaÅ‚ożyÅ‚ Trzeci Zakon dla ludzi Å›wieckich.

W niedzielÄ™ palmowÄ… 1211 lub 1212 Å›wiÄ™ty przyjÄ…Å‚ w Porcjunkuli KlarÄ™ Ofreduccio, wówczas ukonstytuowaÅ‚ siÄ™ Drugi Zakon – Klaryski. W nastÄ™pnych latach Franciszek informowaÅ‚ osobiÅ›cie papieża o stanie rozwoju zaÅ‚ożonej przez siebie wspólnoty franciszkaÅ„skiej, spotykajÄ…c siÄ™ w Rzymie z JakubinÄ… Settesoli. Conte Orlando di Chiusi ofiarowaÅ‚ franciszkanom GórÄ™ La Verna w Montefeltro. W 1215 roku w czasie IV Soboru LateraÅ„skiego, Franciszek spotkaÅ‚ Å›w. Dominika Guzmana, zaÅ‚ożyciela zakonu dominikanów.
Franciszek przed sułtanem w Egipcie (fresk Giotta)
Franciszek przed sułtanem w Egipcie (fresk Giotta)

5 maja 1217 w Porcjunkuli franciszkanie zgromadzili siÄ™ na kapitule generalnej. ZostaÅ‚y podjÄ™te decyzje o misji pozaalpejskiej, do Ziemi ÅšwiÄ™tej oraz do Afryki. Franciszek na wyraźne życzenie kardynaÅ‚a Hugolina (późniejszego papieża Grzegorza IX) legata papieskiego dla Toskanii i Lombardii zdecydowaÅ‚ siÄ™ pozostać we WÅ‚oszech.

W roku 1219 Franciszek wyruszyÅ‚ na Bliski Wschód. W Egipcie spotkaÅ‚ siÄ™ z suÅ‚tanem Melek el-Kamelem. Na poczÄ…tku 1220 opuÅ›ciÅ‚ Akko, w którym spÄ™dzić miaÅ‚ caÅ‚y rok, nawiedzajÄ…c miejsca Å›wiÄ™te Palestyny. Spotkanie Å›w. Franciszka z suÅ‚tanem potwierdzajÄ… kroniki muzuÅ‚maÅ„skie, krzyżowców oraz jeden z listów biskupa Jakuba de Vitry.

Po powrocie do WÅ‚och Å›wiÄ™ty zrzekÅ‚ siÄ™ przywództwa zakonowi, wyznaczajÄ…c na swego nastÄ™pcÄ™ brata Pietro Cattaniego. 29 listopada, na proÅ›bÄ™ Franciszka, papież Honoriusz III bullÄ… Solet annuere zatwierdziÅ‚ napisanÄ… przez BiedaczynÄ™ reguÅ‚Ä™ (tzw. ReguÅ‚a zatwierdzona).
Pierwsza szopka w Greccio (fresk Giotta)
Pierwsza szopka w Greccio (fresk Giotta)

W nocy z 24 na 25 grudnia 1223 roku święty urządził w Greccio pierwszą w historii bożonarodzeniową szopkę. Następnego roku otrzymał na Alvernii święte stygmaty. W roku 1225 Franciszek zaczął coraz bardziej odczuwać dolegliwości związane z chorobą oczu. Za namową brata Eliasza poddał się bezskutecznym zabiegom lekarskim. Przebywając w tym czasie w kościele San Damiano ułożył Pieśń słoneczną.

Ostatnie miesiÄ…ce swego życia spÄ™dziÅ‚, podróżujÄ…c od miasta do miasta. Pod koniec pory letniej 1226 powróciÅ‚ do Asyżu. UmarÅ‚ poÅ‚ożony na wÅ‚asne życzenie na goÅ‚ej ziemi w sobotÄ™ 3 października 1226 roku. NastÄ™pnego dnia mieszkaÅ„cy Asyżu przenieÅ›li ciaÅ‚o Å›wiÄ™tego do koÅ›cioÅ‚a San Giorgio w Å›rodku miasta. Brat Eliasz powiadomiÅ‚ o Å›mierci Franciszka Å›lÄ…c List okólny o Å›mierci Å›w. Franciszka.

Z miejsca pierwotnego pochówku ciaÅ‚o Å›wiÄ™tego zostaÅ‚o przeniesione 25 maja 1230 roku do wybudowanej specjalnie przez Eliasza Bombarone bazyliki na Colle del Paradiso w Asyżu.


 

Patronat

 

Patron albertynów, franciszkanów, kapucynów, franciszkanów konwentualnych, bernardynek, kapucynek, klarysek, koletanek, tercjarzy; WÅ‚och, Asyżu, Bazylei, Akcji Katolickiej, aktorów, ekologów, niewidomych, pokoju, robotników, tapicerów, ubogich, więźniów, kupców i wszystkich zwierzÄ…t.

 


 

Atrybuty

 

 

 

ÅšwiÄ™ty przedstawiany jest w brÄ…zowym habicie franciszkaÅ„skim z kapturem, przepasany biaÅ‚ym sznurem z trzema wÄ™zÅ‚ami symbolizujÄ…cymi trzy skÅ‚adane przez braci mniejszych Å›luby: posÅ‚uszeÅ„stwa, ubóstwa i czystoÅ›ci. Na wielu wizerunkach Franciszek trzyma w rÄ™ku krucyfiks, a u jego stóp znajduje siÄ™ czaszka – symbole pokuty i umartwienia. ArtyÅ›ci niejednokrotnie ukazujÄ… Å›wiÄ™tego z przebitym bokiem, rÄ™kami i stopami – to tzw. stygmaty, które Biedaczyna z Asyżu otrzymaÅ‚ na Górze Alvernii 14 lub 15 wrzeÅ›nia 1224 roku. WspóÅ‚czeÅ›ni artyÅ›ci lubiÄ… przedstawiać Å›w. Franciszka w otoczeniu zwierzÄ…t, ze wzglÄ™du na braterstwo stworzeÅ„, jeden z elementów duchowoÅ›ci minoryckiej.


 

DzieÅ„ obchodów


KoÅ›cióÅ‚ katolicki obchodzi wspomnienie Å›w. Franciszka diakona 4 października. Zakon franciszkaÅ„ski rozpoczyna uroczystÄ… celebracjÄ™ tego wspomnienia wieczorem dnia poprzedniego nabożeÅ„stwem zwanym Transitus (Å‚ac. przejÅ›cie). Kalendarz liturgiczny rodziny franciszkaÅ„skiej odnotowuje nastÄ™pujÄ…ce wspomnienia zwiÄ…zane z życiem Å›w. Franciszka z Asyżu: 24 maja – Å›wiÄ™to poÅ›wiÄ™cenia asyskiej Bazyliki Å›w. Franciszka, 2 sierpnia – Odpust Porcjunkuli, 17 wrzeÅ›nia – Å›wiÄ™to Stygmatów Å›w. Franciszka, 29 listopada – Wszystkich ÅšwiÄ™tych Zakonu Serafickiego, 12 grudnia – Å›wiÄ™to Odnalezienia CiaÅ‚a Å›w. Franciszka.

 


 

Ikonografia


Do najstarszych przedstawieÅ„ Å›wiÄ™tego należą: Franciszek otrzymujÄ…cy stygmaty – tempera na drewnie Berlinghiero Berlinghieri z ok. 1250, Madonna z anioÅ‚ami i Å›w. Franciszkiem – fresk Cimabue w Bazylice Å›w. Franciszka w Asyżu (przed 1290), Cykl fresków Giotta w Sacro Convento (ok. 1296-1300), Åšw. Franciszek i Å›w. Antoni – fresk Simone Martiniego z Bazyliki Å›w. Franciszka w Asyżu (ok. 1317).

 


 

Relikwie i sanktuaria


Grób Å›w. Franciszka znajduje siÄ™ w Bazylice dedykowanej jego imieniu w Asyżu. Relikwie Å›wiÄ™tego posiada wiÄ™kszość klasztorów franciszkaÅ„skich w Polsce. Sanktuariami zwiÄ…zanymi z życiem Å›wiÄ™tego sÄ… miejsca, w których przebywaÅ‚ w czasie swoich podróży po ziemi wÅ‚oskiej (m.in. Asyż, Arezzo, Carceri, Fonte Colombo, Greccio, Gubbio, Rieti). Polskie sanktuarium Å›w. Franciszka znajduje siÄ™ w Miejskiej Górce koÅ‚o Rawicza.

 


 

Proces kanonizacyjny


Franciszek z Asyżu zostaÅ‚ ogÅ‚oszony Å›wiÄ™tym 16 lipca 1228 roku przez swego przyjaciela papieża Grzegorza IX (wczeÅ›niej kard. Ugolino), wczeÅ›niejszego opiekuna zakonu. W czasie wszczÄ™tego przez Grzegorza IX procesu wysÅ‚uchano Å›wiadectw uzdrowionych za przyczynÄ… Å›wiÄ™tego osób. Na jego zakoÅ„czenie papież zwoÅ‚aÅ‚ specjalny konsystorz, na którym kolegium kardynalskie wyraziÅ‚o swÄ… przychylność dla idei kanonizacji Franciszka. W samym dniu kanonizacji, w czasie uroczystoÅ›ci, która miaÅ‚a miejsce przed koÅ›cioÅ‚em Å›w. Jerzego w Asyżu (dzisiaj Bazylika Å›w. Klary), interweniowaÅ‚ w imieniu wszystkich kardynaÅ‚ów cysters Ranieri Capocci di Viterbo. Zaraz po uroczystym ogÅ‚oszeniu Franciszka Å›wiÄ™tym, papież udaÅ‚ siÄ™ do wnÄ™trza koÅ›cioÅ‚a, by uczcić jego grób. W uroczystoÅ›ciach kanonizacyjnych uczestniczyÅ‚ m.in. Jan z Brienne, król Jerozolimy, który u kresu swego życia wstÄ…piÅ‚ do franciszkanów.

 

źródÅ‚o: Wikipedia